رد کردن لینک ها

آیا می توان در محاکم دادگستری به اسکرین شات استناد کرد؟

رشد قارچ گونه ابزار های ارتباط اینترنتی و اقبال عمومی به استفاده  از این ابزارها برای برقراری تماس، ارسال فایل  و تصویر ،ارسال پیام متنی و … و نیز استفاده از سایت های اینترنتی سبب گردیده جرائم از این  محیط ارتکاب یابد  مواردی از قبیل  ارسال پیامهای توهین آمیز،تهدید، اخاذی ،انتشار  تصاویر خصوصی و ارسال تصاویر مستهجن و مبتذل و … از جمله این جرائم است که با استفاده از ابزار هایی نظیر تلگرام ،واتساپ ،اینستاگرام و سایر پیام رسانهای مشابه صورت می گیرد.

در اینگونه موارد مراجع قضایی برای پذیرفتن ادعای شاکی و یا متضرر از جرم نیاز به ادله قابل قبولی دارند حال آنکه بیشترین چیزی که به فکر شاکی برای ارائه به محاکم قضایی می رسد صرفاً گرفتن اسکرین شات از مطالب ارسالی است که معمولاً ازطرف شخص مجرم یا حذف شده و یا حساب کاربری مربوطه حذف می شود.

در این قبیل پروندها سوالی که پاسخ به آن بسیار اهمیت دارد این است آیا صرف وجود اسکرین شات می تواند مؤید ادعای  شاکی بوده و دلیلی بر ارتکاب جرم تلقی گردد؟

در پاسخ به این  پرسش ابتدا ضروریست به این سوال پاسخ دهیم که  دلایل ارائه شده در جرایم حوزه فناوری اطلاعات چه ویژگی هایی باید داشته باشند که بتوان آنها را قابل استناد دانست؟

سه ویژگی برای اینکه بتوان یک دلیل را در جرائم رایانه ای قابل استناد دانست  عبارتند از:

الف)صحت              ب)تمامیت                   ج)انکار ناپذیری

الف)صحت: بدین معنا که دلیل  ارائه شده  می بایست دلیلی مبتنی بر واقعیت باشد.بعنوان مثال چنانچه شخص شاکی مدعی است که فردی با هویت  هوشنگ اقدام به ارسال پیامک تهدید آمیز به قصد اخاذی برای وی در بستر پیام رسان تلگرام نموده است دلیل وی باید بگونه ای باشد که ثابت کند که واقعا شماره تلفن و یا  ID  تلگرامی که این پیام از آن  ارسال گردیده است متعلق به هوشنگ است بعنوان مثال چنانچه  شماره تلفن تلگرام مورد نظر اگر از سوی دستگاه قضایی و انتظامی استعلام گردد مشخص شود که این خط بنام هوشنگ توسط اپراتوربنام هوشنگ ثبت گردیده است.

ب)تمامیت  :منظور از تمامیت یعنی دلایلی  که توسط شخص شاکی ارائه می شود شامل تمام آنچه که رخ داده باشد نه اینکه برخی از بخشهای آن توسط وی حذف شده باشد.بعنوان نمونه: در مثال قبلی ممکن است هوشنگ پس از ارسال پیامی مبنی بر تهدید توسط شاکی و در پاسخ به وی اقدام به ارسال پیام مشابه نموده باشد حال چنانچه شاکی پس از حذف پیام خود اقدام به مستند سازی نموده باشد ، مسلماً این دلیل قابل قبول نبوده و …مستند صدور حکم قرار گیرد. چرا که در این حالت دلیل ارائه شده کامل نبوده و به دنبال مقدمات دیگری ایجاد گردیده است که آن مقدمات در دلایل ابرازی شاکی حذف گردیده است.

ج)انکار ناپذیری: انکار ناپذیری در واقع نتیجه حاصل از صحت و تمامیت است که دربالابه آن اشاره گردید بعبارتی دیگر چنانچه ادله ارائه شده صحیح بوده و تمامیت داشته باشند امکان انکارپذیری وجود ندارد.

بنابراین ادله صحیح  ادله ای است که کسی که به ضرر وی، آن ادله ارائه می شود  به محض مواجهه با آن هیچ راه گریزی نداشته و مجبور به پذیرش آن می گردد.

با این تفاصیل آیا می توان اسکرین شات را جزء ادله استنادی در دعاوی و جرایم سایبری مورد پذیرش قرار داد؟

پاسخ به این پرسش بسته به نحوه تهیه اسکرین شات دارد واقعیت آن است که چنانچه اسکرین شات صرفاً با استفاده از ابزارهای معمول مورد استفاده نظیر گوشی موبایل و یا ابزارهای کامپیوتر  تهیه گردد نمیتواند قابلیت  استناد داشته باشد  چرا که به راحتی با ابزاری نظیر فتوشاپ و یا سایر نرم افزارهای ویرایش تصویر می توان نسبت به جعل تصویر و ساخت یک سناریوی دروغین اقدام کرد (اگر چه ابزارهای حرفه ای نیز برای شناسایی این قبیل اسناد تقلبی وجود دارند) و همین امر سبب می گردد صحت  داده که اصل اول در استناد پذیری ادله دیجیتال  است و به تبع آن قابلیت انکار ناپذیری آن دلیل دچار خدشه شده و نتوان آن دلیل را مورد توجه قرار داد.

در دانش جرم شناسی رایانه ای ابزارهای فنی وجود دارند که با استفاده از آنها میتوان نسبت به تهیه اسکرین شات اقدام نمود بگونه ای که این اسکرین شات  تهیه شده کاملاً مورد تایید بوده و هیچگونه خدشه ای به آن وارد نگردد .

گروه حقوقی وکیل سایبری با بکارگیری ابزارهای حرفه ای و تخصصی در زمینه دانش جرم شناسی رایانه ای آمادگی دارد در این خصوص خدمات مشاوره ای و اجرایی را به متقاضیان ارائه نماید .

به گفتگو بپیوندید

بازگشت به بالای صفحه