رد کردن لینک ها

روشهای مقابله با تهدیدات فضای مجازی

اشتراک گذاری

تهدیدات فضای مجازی را بیشتر بشناسیم- جلوگیری از آسیب و تهدیدات فضای مجازی بدون شک یکی از چالش های مهم در هر خانواده است. از این رو ممکن است اگر شناخت کافی از این فضا نداشته باشیم آسیب های جبران ناپذیری برایمان به وجود آید. پیام ها، فیلم ها، عکس هایی ممکن است اشتباهی ارسال شود یا واقعا برای ایجاد مزاحمت ارسال شده باشد. بنابراین باید روش های مقابله با این مزاحمت ها و تهدیدات را بیشتر بشناسیم.

تهدیدات فضای مجازی کدام ها هستند؟

باید بدانیم در فضای مجازی انواع مخاطرات و تهدیدات وجود دارد. هر کدام از این تهدیدات به نوبه خود ممکن است موجبات آزار و اذیت ما و یا دیگران را فراهم آورد. برخی از آنها بیشتر بر ما آسیب وارد می کند. برخی نیز توهین و اذیت کردن دیگران است .

ما در اینجا قصد داریم به آن بخش از تهدیدات فضای مجازی که مدد توسعه شبکه های اجتماعی عمومیت بیشتری دارد، توجه کنیم. رویکرد این قبیل تهدیدات، ایراد آسیب روحی و روانی به دیگران است. عناوین و موضوعاتی که در ادامه مورد بررسی قرار می گیرد عناوین مجرمانه دارند. لذا در قانون جرم تلقی می گردند و برای مرتکب آن مجازات حبس و جریمه نقدی، پیش بینی شده است.

در ادامه مروری کوتاه بر این موضوعات مجرمانه خواهیم داشت.

انواع تهدیدات فضای مجازی
انواع تهدیدات فضای مجازی

مجازات هتک حرمت در فضای مجازی

هتک به معنای شکستن و ضربه زدن می باشد. هتک حرمت یعنی زیر پا گذاشتن و شکستن شخصیت معنوی و حیثیت افراد که منجر به اذیت و آزار افراد می شود.

این عمل از طرق گوناگون از قبیل گفتار، رفتار، نوشته و به اشکال مختلف از جمله بهتان، افترا، توهین، تهمت و … قابل انجام است.
در قانون مجازات اسلامی علاوه بر آنکه این عمل در ماده ۶۰۸ بطور کلی، جرم انگاری و تعیین مجازات شده است، برای هر کدام از مصادیق و زیر مجموعه های آن نیز به طور مجزا  مجازات های خاصی پیش بینی شده است.

در قانون جرایم رایانه ای درفصل پنجم، به عنوان هتک حیثیت و نشر اکاذیب اشاره شده است. بمابراین در قانون مذکور عناوین هتک حرمت، افترا و توهین مورد اشاره قرار نگرفته است. بنابراین در اینگونه موارد باید به سراغ قانون مجازات اسلامی رفت و از آن زریق به بررسی جرم و صدور رأی همت گماشت. در ماده 744 آمده است:

” هرکس به وسیله سامانه‎های رایانه‎ای یا مخابراتی، فیلم یا صوت یا تصویر دیگری را تغییر دهد یا تحریف کند و آن را منتشر یا با علم به تغییر یا تحریف منتشر کند، به نحوی که عرفاً موجب هتک حیثیت او شود، به حبس از نود و یک روز تا دو سال یا جزای نقدی از پنج میلیون(۵.۰۰۰.۰۰۰)ریال تا چهل میلیون (۴۰.۰۰۰.۰۰۰)ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.

تبصره ـ چنانچه تغییر یا تحریف به صورت مستهجن باشد، مرتکب به حداکثر هر دو مجازات مقرر محکوم خواهد شد.

در ماده 746 همین قانون نیز به جرم نشر اکاذیب اشاره شده است. در این ماده برای کسانی که هدف آنها از نشر اکاذیب، ضرر رساندن و یا ایجاد تأثیر سوء بر ذهن دیگران باشد، مجازات مقرر در ماده 744 در نظر گرفته شده است.

وقوع این عمل مجرمانه از طریق: “انتشار اکاذیب” و یا “نسبت دادن اعمال ناروا” علیه دیگران صورت می گیرد. برای احراز جرم، نیازی به این نیست که به دیگری آسیب روحی وارد شود. همین که وقوع عمل و نیت مجرمانه اثبات شد، مرتکب مستوجب مجازات خواهد بود. به عبارتی نتیجه فعل مهم نیست بلکه ارتکاب عمل و قصد مجرمانه برای احراز جرم کافی است.

مزاحمت نوامیس در فضای مجازی

مزاحمت برای نوامیس
مزاحمت برای نوامیس

برخی تهدیدات در فضای مجازی رویکردی جنسیت گرایانه دارند. یعنی ممکن است متوجه جنسیت خاص باشد. به عنوان مثال کودکان یا زنان را نشانه بگیرد. خوشبختانه در اغلب نقاط جهان این رویکرد مورد نکوهش قرار گرفته و برای عاملین آن مجازات مشدد در نظر گرفته شده است.

یکی از این نوع تهدیدات مجرمانه، جرم مزاحمت برای نوامیس است. منظور از نوامیس، زنان و دختران و نیز کودکان خواهد بود. فرض نمایید فردی با حرکات و اعمال خود در معابر عمومی برای زنان یا کودکان مزاحمتی ایجاد نماید که موجبات آزار و اذیت آنان را فراهم کند. در این صورت برابر قانون، عمل وی جرم محسوب شده و فرد مورد نظر مجرم شناخته خواهد شد.

حالا اگر فردی در فضای مجازی بدون ارسال پیام های توهین آمیز یا دادن نسبت های ناروا صرفاً ایجاد زحمت و مزاحمت را فراهم آورد. به استناد ماده 641 قانون مجازات اسلامی به جرم ایجاد مزاحمت با وی برخورد خواهد شد.

در این ماده قانونی آمده است: “هر گاه کسی به وسیله تلفن یا دستگاههای مخابراتی دیگر برای اشخاص ایجاد مزاحمت نماید علاوه بر اجرای مقررات خاص شرکت ‌مخابرات، مرتکب به حبس از یک تا شش ماه محکوم خواهد شد”.

اما اگر رفتار مزاحمت گونه فرد مزاحم با ارسال پیام های مکرر همراه باشد بسته به اینکه این پیام ها حاوی چه موضوعاتی است، می توان مصادیق مجرمانه دیگری را به وی نسبت داد که در ادامه در مورد آن بحث می شود.

مجازات توهین در فضای مجازی

گستره جرم توهین در فضای مجازی بسیار وسیع است. در حقیقت فضای سایبر همانند فضای واقعی و جهان خارجی شاهد بروز انواع جرائم و جنایات است. به گونه ای که آنچه در جهان واقعی رخ می دهد در اینترنت و شبکه های اطلاع رسانی نیز امکان وقوع دارد. البته با این تفاوت که به مدد فناوری های پیشرفته، ارتکاب جرم و بزهکاری تسهیل شده است و همگان امکان ارتکاب آن را دارند.

نکته مهم درمورد توهین در فضای مجازی، ماهیت اینترنت در ارتباط با وقوع این جرم است. در جرم توهین در فضای مجازی، گوشی تلفن همراه و دستگاه کامپیوتر و لب تاپ فقط می تواند یک وسیله برای ارتکاب جرم باشد.  

توهین و ناسزا در فضای مجازی

در جرم توهین آنچه که اهمیت دارد عرف و عادات و فرهنگ مردم هر محل یا منطقه است. به عبارتی ممکن است یک حرف و یا عمل و رفتار در نقطه ای از کشور زشت و توهین آمیز تلقی شود ، ولی در یک محل دیگر، نوعی نشانه دوستی و همراهی با دیگری محسوب شود. مثل نشان دادن شصت دست که در بسیاری از نقاط جهان علامت موافقت با دیگران است.

فحش و ناسزا در فضای مجازی و مجازات آن

فحش و ناسزا در فضای مجازی می تواند به شکل های گوناگون و علیه افراد مختلف مطرح شود. امروزه با گسترش شبکه های اجتماعی توهین و تهمت در اینستاگرام و تلگرام و واتساپ بیشتر مطرح است. البته ممکن است در مواردی ما با مسئله ای تحت عنوان ردیابی مزاحمت در اینستاگرام و تلگرام مواجه شویم. در این صورت احتمالاً کارمان گره خورده و ممکن است دردسرهای زیادی را برای خود و خانواده مان ایجاد کنیم.

در این جرم، با توجه به اینکه طرف مقابل که مورد فحاشی قرار می گیرد دارای چه سمتی است، مجازات مرتکب می تواند متفاوت باشد. باید دانست اگر فحش و ناسزا وارد حیطه هایی شود که مراد از بیان آن، دادن نسبت های ناروا و نادرست به دیگران باشد این جرم وارد مقوله دیگری تحت عنوان افترا می شود که مجازات سنگین تری دارد.

مجازات فحاشی در فضای مجازی

طبق ماده 608 قانون مجازات اسلامی : توهین به افراد از قبیل فحاشی و استعمال الفاظ رکیک چنانچه موجب حد قذف نباشد به مجازات شلاق تا 74 ضربه و یا پنجاه هزار تا یک میلیون ریال جزای نقدی خواهد بود.

ماده 609 قانون مجازات اسلامی : هرکس با توجه به سمت یکی از رؤسای سه قوه یا معاونان رییس جمهور یا وزرا یا یکی از نمایندگان  مجلس شورای اسلامی  ویا نمایندگان  مجلس خبرگان  یا اعضای شورای نگهبان یا قضات یا اعضای دیوان محاسبات یا کارکنان وزارتخانه ها و موسسات و شرکتهای دولتی و شهرداری ها در حال انجام وظیفه یابه سبب آن توهین  نمایند به سه تا شش ماه حبس وتا 74 ضربه شلاق و یا پنجاه هزار تا میلیون ریال جزای نقدی محکوم می شود.

افترا و مجازات آن در فضای مجازی

افترا همانگونه که گفته شد فراتر از توهین است. زیرا توهین بیان الفاظ و القابی است که آن لفظ صفت مجرمانه ای را ذهن متبادر نمی کند. اما گاهی صفتی به دیگران نسبت داده می شود که آن صفت در قانون جرم می باشد.

جرم افترا در اصطلاح حقوقی عبارت است از اینکه فردی جرمی را به دیگری نسبت دهد بدون آن که قادر به اثبات آن باشد. درحقیقت، افترا نوعی تهمت است که تهمت زننده برای متهم کردن افراد وسایل و ادوات جرم را به نوعی به شخص منتسب کند. افترا می تواند صرفاً در ادای لفظ باشد یا اینکه با عمل و کردار عامل جرم همراه باشد.

طبق ماده 697 قانون مجازات اسلامی: هرکس به وسیله اوراق چاپی یا خطی یا به وسیله درج در روزنامه یا نطق در مجامع یا به هر وسیله دیگر به کسی امری را صریحا نسبت دهد یا آن ها را منتشر نماید که مطابق  قانون  آن امر جرم محسوب می شود  و نتواند صحت آن  اسناد  را ثابت نماید  جز در مواردی که موجب حد است به یک ماه تا یک سال  حبس و تا 74 ضربه شلاق  و یا یکی از آنها حسب مورد محکوم خواهد شد.

تفاوت جرم توهین با افترا

افترا نسبت دادن صریح عمل مجرمانه به غیر است و عامل آن اعتقاد قلبی دارد که طرف مقابل وی واقعاً همان صفت را دارا است. مثل اینکه به فردی نسبت دزدی بدهیم و واقعاً منظور و مقصود ما این باشد که طرف مقابل خود را دزد بدانیم. اما اگر شخص در یک مناقشه و دعوا و از روی عصبانیت به کسی بگوید دزد، و واقعاً قصدش از بیان این کلمه آن نباشد که وی را به دیگران و جامعه دزد نشان دهد، نمی توان این لفظ را افترا دانست.

بنابراین وقتی لفظی را ادا می کنیم که هدف ما خالی کردن عصبانیت و یا در نهایت بی احترامی به طرف مقابل است ، عمل ما توهین تلقی می گردد. ولی اگر مراد ما آن است که یک صفت مجرمانه را به کسی منتسب نماییم و اعتقاد ما این است که وی واقعاً آن صفت مجرمانه را دارا است اینجا وارد افترا شده ایم . مگر آنکه بنوانیم آن را اثبات نماییم.

تهدید در فضای مجازی و مجازات آن

جرم تهدید به معنای ترساندن و ارعاب دیگران می باشد. تهدید می تواند به شکل های مختلف مطرح شود. از جمله وادار کردن افراد به ارتکاب اعمال مجرمانه یا اخاذی و یا ترساندن دیگران به انجام عمل توأم با ضرب و شتم و یا حتی قتل و امثال آن.

طبق ماده 669  قانون مجازات اسلامی هرگاه کسی دیگری را به هر نحو تهدید به قتل یا ضررهای نفسی یا شرفی یا مالی و یا به افشای سری نسبت به خود یا بستگان او نماید اعم از اینکه به این واسطه تقاضای وجه یا مال یا تقاضای انجام یا ترک فعلی را نموده یا ننموده باشد به مجازات شلاق تا 74 ضربه یا زندان از دو ماه تا دو سال محکوم خواهد شد.

چند توصیه برای پرهیز از تهدیدات فضای مجازی

در برابر پیام های خشونت آمیز خونسرد باشید

پیش از هر اقدام در فضای مجازی باید به خوبی در باره آن فکر کرد. وقتی پیام تندی ارسال می شود آرامش خود را حفظ کنید. سعی نکنید به برخی پیام ها پاسخ دهید. زیرا ممکن است هدف اصلی فرستنده پیام، ایجاد واکنش از طرف شما باشد. پس سعی نکنید همان رفتاری را نشان دهید که هدف اصلی مزاحم است.

به هر پیامی پاسخ ندهید

یکی دیگر از راه های مقابله با تهدیدات مجازی، محدود کردن دایره ارتباطی خود با دیگران است. حتی الامکان از ارتباط با اشخاص ناشناس و به ویژه با پیج های بی هویت یا با هویت های جعلی پرهیز کنید. این کار می تواند تهدیدات فضای مجازی را به حداقل برساند.

از ارسال مجدد پیامهای دریافتی خودداری کنید.

قبل از ارسال هر پیامی آن را خوب بخوانید. در مورد برخی پیام ها در فضای مجازی، به دلیل بی اطلاعی از نیت طرف مقابل، استنباط درستی نمی توان کرد. بنابراین اگر طرف مقابل بعد از ارسال پیام شما ناراحتی نشان داد، حتماً اقدام به توضیح کوتاهی بفرمایید و اگر ناخواسته مرتکب توهینی شدید با یک عذرخواهی ساده موضوع را حل کنید.

دربرابر اطلاعات خصوصی دیگران محتاط باشید

تا آن جا که امکان دارد وارد حریم خصوصی دیگران نشوید و کنجکاوری را برای همیشه کنار بگذارید. از ارسال اطلاعات خصوصی و خانوادگی در فضای مجازی پرهیز نمایید. این کار ممکن است برایتان دردسر درست کند. اگر ضررورتی برای ارسال پیام بود سعی کنید در بستر فضای حقیقی آن را انجام دهید.

قبل از هر نوع ارتباط، طرف مقابل را بشناسید

پیش از آنکه مبادرت به ارسال پیام نمایید، مطمئن باشید آدرس مخاطب شما درست باشد. با هر مخاطبی که برای نخستین بار در فضای مجازی آشنا شدید، سعی کنید در مورد وی بررسی بیشتری به عمل آورید.

مطالب پیشنهادی وکیل سایبری

به گفتگو بپیوندید

سیزده − 4 =

بازگشت به بالای صفحه