پیشگیری از جرایم رایانه ایمقالات

روش های پیشگیری از جرایم سایبری

روش های پیشگیری از جرایم سایبری

روش های پیشگیری از جرایم سایبری : جایگاه پیشگیری از جرائم با توجه به آثار و ویژگی های خاص جرائم سایبری از جایگاه ویژه ای برخوردار است، در این مبحث ابتدا به پیشگیری کیفری و سپس به پیشگیری غیر کیفری که شامل پیشگیری وضعی و اجتماعی می شود پرداخته  می شود.

الف) پیشگیری کیفری:

پیشگیری از جرائم در واقع اتخاذ تدابیری جهت جلوگیری از وقوع با تکرار جرم است که اگر با استفاده از ابزار کیفری انجام گیرد پیشگیری کیفری نام دارد. مهمترین ویژگی این نوع پیشگیری ارعاب انگیزی و عبرت آموزی نسبت به گروه مجرمان بالقوه و بالفعل می باشد. هرچندکه این نوع پیشگیری از درجه اهمیت پایین تری برخوردار است ولی قابل چشم پوشی نیست.

اولین قانون در راستای مبارزه با جرائم رایانه ای در سال ۱۹۷۸ در ایالت فلوریدای آمریکا به تصویب رسید که فقط کلاهبرداری و تعرض رایانه ای را در بر می گرفت که کم کم گسترش پیدا کرد و به مرور سازمان های مختلف بین المللی مانند انجمن بین المللی حقوق جزا، سازمان توسعه و همکاری اقتصادی سازمان ملل متحد و اینترپل وکشورهای مختلف نیز با توجه به اهمیت موضوع وارد تدوین قانون و کنوانسیون گردیدند و در این راستا ضمن در نظر گرفتن ضمانت های اجرایی مناسب مانند حبس، جزای نقدی یا محرومیت های اجتماعی( مانند منع استفاده از رایانه) سعی در پیشگیری کیفری از این جرائم دارند، در واقع پیشگیری کیفری به دنبال تدوین استراتژی مناسب کیفری از طریق وضع و اجرای قوانین کارآمد در بعد ملی وبین المللی در جهت کاهش و پیشگیری از جرائم سایبر می باشد.

روش های پیشگیری از جرایم سایبری
روش های پیشگیری از جرایم سایبری

به طور کلی، پیشگیری واکنشی یا کیفری، ناظر به اقدام کیفری قبل و بعد از وقوع جرم است که با بهره گرفتن از ساز و کارهای نظام عدالت کیفری درصدد کاهش نرخ بزهکاری است. رهیافت پیشگیری واکنشی، ارعاب انگیزی فردی، جمعی و عبرت آموزی می باشد تا از بزهکاری نخستین و بزهکاری دوباره افراد جلوگیری کند  این نوع پیشگیری اگر چه به تنهایی پاسخ گوی نیازهای اجتماعی و امنیتی جامعه نمی باشد، اما با ادغام در زمینه های پیشگیرانه غیر کیفری از جرم و استفاده از هر دو عنصر در کنار هم می توان عامل مهمی در زمینه کاهش جرم در اجتماع را فراهم کرد. پیشگیری کیفری از این جهت که دارای مضرات و معایب بسیاری است و برجسم و روان مجرمان تأثیرگذار بوده و زندگی آینده آنان را در جامعه با مشکلات مواجه می کند، باید به عنوان آخرین چاره علیه بزهکاری مورد استفاده قرار گیرد. در مجموع اهدافی که از اِعمال پیشگیری کیفری مد نظر است عبارتند از: اصلاح بزهکار، حمایت از جامعه، ارعاب بزهکار و پیشگیری عمومی با ارعاب دیگران.

ب) پیشگیری غیر کیفری:

پیشگیری غیر کیفری درصدد است تا عوامل و ریشه های زمینه ساز بروز جرایم و بزهکاری را از راه توجه به مسئله کنترل اجتماعی و تأثیر بر افکار مجرمانه از بین ببرد؛ به طوری که انسان هایی پرورش یابند که از جرم به دور باشند. در این نوع پیشگیری، توجه به عواملی محیطی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی که باعث سوق دادن فرد به سوی بزهکاری می شوند دارای اهمیت فراوان است. پیشگیری غیر کیفری، در حقیقت درمان ریشه ای قبل از وقوع جرم است؛ که در آن راه کارها خارج از چارچوب دستگاه عدالت کیفری مورد بررسی قرار می گیرند. این پیشگیری که در مقابل پیشگیری کیفری قرار دارد را گاهی مصداق ضرب المثل معروف: «علاج واقعه را قبل از وقوع باید کرد»، می باشد .در واقع، پیشگیری کنشی یا غیر کیفری اقدام مناسب غیر کیفری است که از طریق کاهش یا از بین بردن عوامل جرم زا و نامناسب نشان دادن موقعیت های ارتکاب جرم درصدد جلوگیری از وقوع بزه می باشد. بنابراین ویژگی های پیشگیری کنشی عبارتند از :

– اثرگذاری علیه عوامل یا فرآیندهایی که در بروز بزهکاری نقش تعیین کننده ای دارند؛

– جمعی بودن؛ به این معنا که تمام جمعیت یا گروه معینی را هدف قرار دهد و

– عدم قهرآمیز بودن و سزا دهی اقدامات.

به این ترتیب، پیشگیری غیر کیفری شامل پیشگیری از طریق حذف و خنثی کردن عوامل بزه زا و پیشگیری از طریق حذف و یا تغییر موقعیت های بزه زاست پیشگیری کنشی که از حیث ماهوی اقدامی پیشینی است با مداخله در فرآیند گذار از اندیشه به فعل مجرمانه اِعمال می شود

روش های پیشگیری از جرایم سایبری

در ذیل دو نوع مهم پیشگیری غیر کیفری اشاره خواهد شد:

۱پیشگیری اجتماعی: مهمترین و مؤثرترین نوع پیشگیری از جرم است که آن نیز به پیشگیری زودرس و رشد مدار  تعبییر     می شود. این نوع پیشگیری با تأثیر گذاری بر خود فرد خلاء و ناهنجاری های فرد را برطرف می کند.این نوع پیشگیری بر دو نکته تأکید دارد. اول نحوه آموزش و تربیت فرد در طول رشد و دوم مداخله در محیط های تربیتی و آموزشی خرد و کلان مسلط بر فرد مانند خانواده، مدرسه و … ضمن اینکه به دلایل ذیل، توجه به این نوع پیشگیری از اهمیت بسزایی برخوردار است.

الف- شرایط خاص این نوع جرائم به گونه ای است که اتخاذ تدابیر وضعی را خنثی می کند.

ب- طیف وسیعی از مجرمان و بزه دیدگان جرائم سایبری جوانان و افراد کم سن بوده که مخاطبان اصلی پیشگیری اجتماعی هستند. نکته مهم دیگر در مورد مجرمان و بزه دیدگان این نوع جرائم این است که ایشان با بهره هوشی بالا دارای امکانات استفاده از فضای مجازی می باشند .

در راستای پیشگیری اجتماعی از جرم محدودیت هایی وجود دارد از جمله این که جرائم توسط افراد با بهره هوشی بالا انجام می شود و بزه دیدگان جزو همین طبقه بوده، در واقع پیشگیری اجتماعی که بر پایه تربیت و آموزش است در مورد این افراد که خود می دانند چه می کنند کمتر مؤثر است. علاوه بر این امکان ارتکاب جرائم سایبری در خلوت باعث محدود شدن پیشگیری اجتماعی می شود واین که این جرائم دارای گستردگی و تنوع وسیعی بوده و تدابیر پیشگیرانه نیز می بایست در سطوح وسیع و با راهکارهای نوین و مطابق با فرهنگ روز ارائه گردد.

۲پیشگیری وضعی: در این نوع پیشگیری به جای تکیه بر فرد به محیط تکیه می شود. در این نوع از پیشگیری سعی بر این است که با جاذبه زدایی از آماج جرم، بالا بردن هزینه های ارتکاب جرم و کاهش احتمال نتیجه گیری از جرم، زمینه ارتکاب آن را از بین ببریم یا تا حد قابل قبولی پایین بیاوریم. با توجه به اینکه جرائم سایبری برای ارتکاب نیاز به مقدمات و وسایلی دارد و خود فضای سایبری زمینه ارتکاب جرم محسوب می شود ، آن چه که در پیشگیری وضعی دنبال می شود این است که با اتخاذ تدابیری فنی از بهره برداری از این گونه قابلیت های جرم انگیز این فضا جلوگیری شود.

نکته دیگر وجود شبکه های اطلاع رسانی رایانه ای است که به عنوان پل ارتباط با فضای تبادل اطلاعات عمل می کنند و بر اساس قوانین و مقررات تحت نظارت دولت اداره می شوند. در واقع از طریق مدیریت و نظارت بر این شبکه های ارتباطی و در قالب برنامه هایی مانند دیوار آتشین یا همان فیلترینگ، رمزنگاری و یا برنامه هایی مانند مانند پلیس گشت سایبر و … دسترسی به آماج  جرم در جرائم  سایبری از طریق پیشگیری وضعی غیرممکن یا مشکل ساز شود ، علاوه بر این از طریق ارائه آموزش هایی که در خود سایت ها داده می شود می توان از ظرفیت های محیط سایبری در جهت پیشگیری استفاده نمود.

در اجرای مناسب پیشگیری وضعی نیز محدودیتهایی موجود است که از آن جمله می توان به محدودیت های فنی و محدودیت های قانونی اشاره کرد. به هر حال می بایست از طریق بسط و گسترش آموزش شیوه های مناسب ضمن فراهم کردن زمینه استفاده از فن آوریهای روز برای پیش رفت علم و صنعت راه کارهای پیشگیری از ارتکاب جرائم سایبری که زائیده طبیعی استفاده از این فناوری ها است را کاهش داد.

روش های پیشگیری از جرایم سایبری

پیشگیری انتظامی از جرم :

پلیس یکی از اجزای نظام عدالت کیفری است که در پیشگیری از جرایم سایبری مانند سایر جرایم ، امکان مداخله کیفری و غیرکیفری را دارد .  در مداخله کیفری ، پلیس با سرعت و دقت در فرایند تعقیب و دستگیری – که خود یکی از عوامل بازدارنده نسبت به ارتکاب مجدد بزه است – فعالیت پیشگیرانه خود را انجام می دهد . جنبه بازدارنده و ارعابی مداخله کیفری پلیس از سویی بزه کاران سایبری را بلافاصله پس از ارتکاب جرم با نظام نیرومند تعقیب و دستگیری مواجه می سازد و بنابراین یکی از ابعاد بازدارندگی برای تکرار جرم را فراهم می کند و از سوی دیگر با بالابردن احتمال دستگیری و افزایش ریسک ارتکاب جرم ، قصد و تمایل مجرمان سایبری احتمالی  را برای ارتکاب آن بزه کاهش می دهد .

در پیشگیری کیفری به نقش مجازات در پیشگیری از ارتکاب جرم سایبری پرداخته می شود. به نحوی که اگر مجازات مناسب و بازدارنده باشد، مانع وقوع جرم توسط اشخاص خواهد شد. به این دلیل که کسانی که قصد ارتکاب بزه دارند؛ قاعدتاً بی توجه به مجازاتی که مقنن برای آن پیش بینی کرده نیستند و چنانچه هزینه آن را از سود و فایده بیشتر بدانند، قصد خود را عملی  نمی کنند. پیشگیری کیفری خود دو نوع می باشد که عبارتند از:

الف – پیشگیری کیفری عام[۱](جرم‌مدار): محور این نوع پیشگیری بر نقش بازدارندگی مجازات‌ها‌، ایجاد ترس و وحشت و عبرت آموزی کیفری بر عموم مردم استوار است. پیشگیری عام، پیشگیری جرم مدارانه است و محور آن بر نقش بازدارندگی، ارعاب انگیزی و عبرت آموزی کیفری بر عموم مردم استوار می باشد. در این نوع پیشگیری تلاش می شود تا با وضع قوانین، تعیین کیفر و اجرای آن در مورد مجرمان، از ارتکاب اولیه جرایم توسط افراد جامعه جلوگیری شود. در پیشگیری عام، ایجاد ترس و ارعاب، تهدید و کیفر و نگرانی از دست دادن اعتبار برای همه کسانی که به صورت بالقوه آمادگی ارتکاب جرم دارند مطرح می باشد. این سطح از پیشگیری، عموم افراد جامعه را در نظر می گیرد که به صورت بالقوه آمادگی برای ارتکاب جرم دارند؛ بنابراین کوشش می شود از طریق ارایه آگاهی عمومی از ارتکاب جرم در افراد جلوگیری شود.

ب – پیشگیری کیفری خاص[۲](مجرم‌مدار): هدف اصلی این نوع پیشگیری‌، اصلاح مجرمان و جلوگیری از تکرار جرم است. این نوع پیشگیری متأثر از دیدگاه‌های جرم‌شناسی است. بنابراین پیشگیری خاص در برگیرنده «مجموعه تدابیر و اقدام های کنشی با هدف مقابله با بزهکاری از رهگذر کاهش یا از بین بردن علل جرم زا و تأثیرگذاری بر فرصت های پیش جنائی است؛ به گونه ای که بتوان با استفاده از ساز و کارهای کنشی، بر شخصیت افراد و موقعیت های پیش از ارتکاب جرم تأثیر گذاشت»

در مجموع می توان گفت  : در وهله  اول پلیس به عنوان ضابط قوۀ قضاییه عهده دار امر پیشگیری انتظامی است و در چارچوب سیاست های کیفری یا جنایی و تحت نظارت مقامات قضایی عمل می کند و در نقش دوم، پلیس به عنوان سازمان یا نهاد همچون سایر سازمان ها و دستگاه های دولتی و غیر دولتی اقداماتی را انجام می دهد که جلوۀ اقدامات اجتماعی پلیس یا فعالیت های جامعه محوری پلیس محسوب می شود .

در پیشگیری غیرکیفری نیز پلیس از طریق مداخله و طراحی برنامه های پیشگیرانه از طریق نظارت بر مجرمان سابقه دار ، گشت های خیابانی ، نظارت بر مناطق جرم زا ، نصب دوربین های مداربسته در معابر عمومی و جرم خیز و بسیاری دیگر از برنامه های پیشگیرانه ، پیش از ارتکاب جرم ، آن را به کنترل خود در می آورد .به طور کلی نقطه تمرکز مداخله های پیشگیرانه را می توان در یکی  از سه منظر زیر قرار داد : هر یک از این سه می توانند نقطه اجرای برنامه های پیشگیرانه در یکی از سه سطح زیر باشد :

پیشگیری مرحله اول : پیشگیری عمومی و آگاهی بخشی جامعه نسبت به جرم

پیشگیری مرحله دوم : تمرکز بر افراد در معرض بزه

پیشگیری مرحله سوم : پیشگیری از تکرار بزه

بنابراین  برنامه های پیشگیرانه در ۹ سطح مختلف قابل اجرا هستند. تجربه کشورهای توسعه یافته نشان می دهد که پلیس امکان مداخله در تمام سطوح را دارد ؛ اما متناسب با سطح و نقطه تمرکز انتخابی ، حضور پلیس نسبت به سایر نهادها ، کمرنگ تر یا پر رنگ تر می شود . برای مثال در پیشگیری مرحله اول ، نقش آموزش پررنگ تر است و پلیس به عنوان یک بازوی اجرایی در کنار نهادهای جامعوی آموزشی ، نقشی مکمل ایفا می کند ؛ حال آن که در برنامه های پیشگیری مرحله سوم نظیر نظارت بر مجرمان سابقه دار ، پلیس عهده دار نقش اصلی است و سایر نهادها نقش مکمل دارند . به طور کلی می توان ادعا کرد هرچه از مرحله اول به سمت مرحله سوم پیش می رویم به تدریج نقش پلیس و برنامه های پیشگیرانه پلیسی پررنگ تر می شود .

[۱] – Common Prevention

[۲] – Special Prevention

نویسندگان: جواد مختاررضایی – خیرالله شاهمرادی

وکیل جرایم سایبری | وکیل جرایم اینترنتی | وکیل سایبری | وکیل جرایم رایانه ای

وکیل تو

روش های پیشگیری از جرایم سایبری

روش های پیشگیری از جرایم سایبری

روش های پیشگیری از جرایم سایبری

روش های پیشگیری از جرایم سایبری

روش های پیشگیری از جرایم سایبری

روش های پیشگیری از جرایم سایبری

روش های پیشگیری از جرایم سایبری

روش های پیشگیری از جرایم سایبری

روش های پیشگیری از جرایم سایبری

روش های پیشگیری از جرایم سایبری

نوشته های مشابه

هماهنگی و تعیین وقت
بستن