چگونه از اعتبار سایت مطمئن شویم؟

اعتبار سایت یکی از مهم‌ترین موضوعاتی است که پیش از خرید اینترنتی، دریافت خدمات یا وارد کردن اطلاعات شخصی و بانکی باید به آن توجه کرد. امروزه بسیاری از افراد برای خرید کالا، پرداخت هزینه، دریافت خدمات یا حتی دریافت اطلاعات، مستقیماً از طریق موتورهای جستجو یا لینک‌هایی که در شبکه‌های اجتماعی، پیامک و پیام‌رسان‌ها دریافت می‌کنند وارد سایت‌های مختلف می‌شوند.

اما آیا هر سایتی که ظاهر حرفه‌ای دارد، قابل اعتماد است؟ چگونه از اعتبار سایت مطمئن شویم؟ آیا وجود نماد اعتماد، HTTPS یا نمایش یک آدرس و شماره تلفن برای اطمینان از اعتبار یک وب‌سایت کافی است؟

پاسخ این است که برای بررسی اعتبار یک سایت نباید تنها به یک نشانه اکتفا کرد. اعتبار یک وب‌سایت را باید با بررسی مجموعه‌ای از عوامل مانند مجوزها، دامنه، اطلاعات تماس، سابقه فعالیت، امنیت ارتباط، نحوه پرداخت و گزارش‌های کاربران ارزیابی کرد.

در این مقاله از وکیل سایبری مهم‌ترین روش‌های بررسی اعتبار سایت را بررسی می‌کنیم تا پیش از اعتماد به یک وب‌سایت، بتوانید نشانه‌های هشداردهنده را بهتر تشخیص دهید.

متأسفانه هم‌زمان با افزایش استفاده از اینترنت، روش‌های مختلف کلاهبرداری و سوءاستفاده در فضای مجازی نیز گسترش پیدا کرده است. یکی از این روش‌ها، ایجاد سایت‌های جعلی یا استفاده از وب‌سایت‌هایی است که با ظاهر یک کسب‌وکار واقعی، کاربران را به پرداخت وجه یا ارائه اطلاعات حساس ترغیب می‌کنند.

به همین دلیل، شناخت یک سایت معتبر از سایت جعلی فقط یک موضوع فنی نیست و در بسیاری از موارد می‌تواند از بروز خسارت مالی و حتی سرقت اطلاعات جلوگیری کند.

در صورت شکایت از سایت‌ها یا فروشگاه‌های اینترنتی که از شما کلاهبرداری کرده‌اند، یا در صورتی که کسب‌وکار شما در اینترنت با اتهام کلاهبرداری اینترنتی مواجه شده است، می‌توانید با مشاوره از وکیل متخصص جرایم رایانه‌ای، متناسب با شرایط پرونده درباره اقدامات حقوقی و کیفری تصمیم‌گیری کنید.

چگونه به سایت های خرید اینترنتی اعتماد کنیم؟

پیش از خرید اینترنتی، اولین اشتباه این است که تنها بر اساس ظاهر سایت تصمیم بگیریم. طراحی حرفه‌ای، تصاویر باکیفیت، تخفیف‌های جذاب و حتی وجود نمادهای مختلف در یک صفحه، به‌تنهایی نمی‌توانند معتبر بودن یک کسب‌وکار را اثبات کنند.

برای بررسی اعتبار سایت بهتر است چند نشانه مختلف را در کنار یکدیگر بررسی کنید. برای مثال، می‌توان وضعیت مجوزها، اطلاعات تماس، دامنه، گواهی امنیتی، سابقه فعالیت و بازخورد کاربران را بررسی کرد و سپس درباره انجام معامله تصمیم گرفت.

اگر سایت موردنظر از شما اطلاعات بانکی، رمز، کد تأیید یا اطلاعات هویتی درخواست می‌کند، اهمیت این بررسی دوچندان می‌شود.

بررسی نماد اعتماد الکترونیکی

یکی از مواردی که هنگام بررسی یک فروشگاه اینترنتی می‌توان مورد توجه قرار داد، نماد اعتماد الکترونیکی یا ای‌نماد است. این نماد توسط مرکز توسعه تجارت الکترونیکی برای کسب‌وکارهای مشمول این فرایند صادر می‌شود.

در کشور ما به فروشگاه‌های اینترنتی نماد اعتماد الکترونیکی یا همان ای نماد اعطاء می‌شود. مركز توسعه تجارت الكترونیكی مسئولیت ایجاد زیر ساخت‌های امنیت و اعطای نماد اعتماد الكترونیكی به کسب‌وکارهای اینترنتی را بر عهده دارد. در واقع، شما می‌توانید با دیدن این نماد هنگام خرید از طریق اینترنت، از اینكه سایت‌ها به تعهدات خود در قبال شما عمل خواهند كرد، مطمئن شوید و سپس اقدام به خرید كنید.

با این حال، صرف مشاهده تصویر ای‌نماد در یک سایت کافی نیست. یکی از روش‌های سوءاستفاده این است که تصویر نمادهای اعتماد یا مجوزها در سایت قرار داده شود، در حالی که کاربر بدون بررسی صحت آن‌ها تصور کند سایت موردنظر دارای مجوز معتبر است.

بنابراین هنگام بررسی ای‌نماد، بهتر است روی نماد کلیک کنید و اطلاعات نمایش داده‌شده را با مشخصات همان کسب‌وکار و دامنه تطبیق دهید.

برای بررسی دقیق‌تر:

• روی تصویر نماد اعتماد کلیک کنید و صفحه مربوط به اطلاعات مجوز را مشاهده کنید.
• آدرس دامنه نمایش داده‌شده در صفحه مجوز را با دامنه واقعی سایت تطبیق دهید.
• فقط به تصویر یا اسکرین‌شات یک مجوز در سایت اعتماد نکنید.
• نام و مشخصات کسب‌وکار را با اطلاعات درج‌شده در صفحه مجوز مقایسه کنید.
• در صورت وجود امکان استعلام سایت، وضعیت مجوز را از مرجع صادرکننده بررسی کنید.

نکته مهم این است که داشتن ای‌نماد به‌تنهایی به معنای مصون بودن یک سایت از هرگونه تخلف یا کلاهبرداری نیست؛ بلکه یکی از نشانه‌هایی است که باید در کنار سایر اطلاعات برای استعلام سایت کلاهبردار بررسی شود.

مجوز اتحادیه کشوری کسب و کارهای مجازی

در برخی فعالیت‌های اینترنتی، اطلاعات مربوط به مجوزهای صنفی نیز می‌تواند برای ارزیابی وضعیت یک کسب‌وکار مورد استفاده قرار گیرد. اگر سایتی ادعا می‌کند تحت پوشش یک اتحادیه یا مرجع صنفی فعالیت می‌کند، بهتر است صرفاً به تصویر مجوز درج‌شده در سایت اکتفا نکنید.

اطلاعات مجوز را از مرجع صادرکننده بررسی و مشخصات کسب‌وکار، نام صاحب امتیاز و وضعیت مجوز را با اطلاعات موجود در سایت تطبیق دهید.

برای بررسی اطلاعات مربوط به اتحادیه کشوری کسب‌وکارهای مجازی می‌توانید به سایت اتحادیه مراجعه کنید.

مجوز شامد

شامد یا شناسه الکترونیکی ثبت ملی محتوای دیجیتال، یکی دیگر از شناسه‌هایی است که ممکن است در برخی وب‌سایت‌ها و محتوای دیجیتال مشاهده شود.

وجود چنین شناسه‌ای می‌تواند اطلاعاتی درباره ثبت محتوای دیجیتال ارائه کند؛ با این حال، مانند سایر مجوزها و نشانه‌های اعتبار، نباید آن را به‌تنهایی معیار قطعی برای اعتماد به یک سایت دانست.

در صورت نیاز می‌توان اطلاعات مربوط به شناسه شامد را از طریق سامانه شامد بررسی کرد.

HTTPS و گواهینامه سایت

وجود HTTPS در ابتدای آدرس سایت و نمایش علامت قفل در مرورگر به این معناست که ارتباط میان مرورگر کاربر و سرور سایت از طریق یک ارتباط رمزگذاری‌شده برقرار می‌شود.

اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد: HTTPS به‌تنهایی معتبر بودن صاحب سایت را ثابت نمی‌کند.

یک سایت فیشینگ یا جعلی نیز می‌تواند از گواهی TLS استفاده کند. بنابراین اگر سایتی HTTPS دارد، فقط می‌توان نتیجه گرفت که ارتباط با آن سایت رمزگذاری شده است؛ نه اینکه کسب‌وکار پشت آن حتماً معتبر یا قابل اعتماد است.

به همین دلیل هنگام بررسی یک سایت، علاوه بر HTTPS باید نام دامنه، هویت کسب‌وکار و سایر نشانه‌های اعتبار را نیز بررسی کنید.

بررسی صفحه «تماس با ما» و اطلاعات تماس و آدرس

یکی از ساده‌ترین راه‌های بررسی اعتبار یک سایت، توجه به اطلاعاتی است که درباره صاحب کسب‌وکار ارائه می‌کند.

صفحه «تماس با ما» را بررسی کنید و ببینید آیا اطلاعاتی مانند آدرس، شماره تلفن ثابت، ایمیل سازمانی، نام شرکت یا سایر مشخصات قابل بررسی در سایت وجود دارد یا خیر.

البته وجود این اطلاعات نیز به‌تنهایی دلیل قطعی بر معتبر بودن سایت نیست؛ زیرا امکان درج اطلاعات جعلی وجود دارد. نکته مهم این است که اطلاعات ارائه‌شده تا حد امکان قابل راستی‌آزمایی و منطبق با سایر منابع باشند.

برای مثال، اگر یک سایت خود را متعلق به یک شرکت معرفی می‌کند، بهتر است نام شرکت، شماره تماس و نشانی آن با اطلاعات رسمی یا منابع مستقل قابل تطبیق باشد.

نام دامنه در بررسی اعتبار سایت

نام دامنه یکی از مهم‌ترین مواردی است که هنگام ورود به وبسایت برای بررسی اعتبار سایت باید به آن توجه کنید.

سایت‌های جعلی و صفحات فیشینگ گاهی از دامنه‌هایی استفاده می‌کنند که از نظر ظاهری بسیار شبیه دامنه اصلی هستند. ممکن است تنها یک حرف تغییر کرده باشد یا از ترکیب‌هایی استفاده شود که در نگاه اول تفاوت آن‌ها با دامنه اصلی به‌سادگی دیده نشود.

بنابراین اگر لینک سایت را از طریق پیامک، شبکه اجتماعی یا پیام‌رسان دریافت کرده‌اید، قبل از ورود اطلاعات حساس، آدرس آن را با دقت بررسی کنید.

همچنین باید توجه داشت که بخش اصلی دامنه، درست قبل از پسوند دامنه قرار دارد و وجود نام یک شرکت در ابتدای آدرس یا در یک زیردامنه لزوماً به این معنی نیست که سایت معتبر است یا متعلق به همان شرکت است.

در صورت تردید، نام کسب‌وکار یا دامنه را در موتورهای جستجو سرچ کنید و ببینید آیا آدرس اصلی آن کسب‌وکار با لینکی که در اختیار شما قرار گرفته یکسان است یا خیر.

بررسی سابقه سایت و تجربه کاربران

یکی دیگر از روش‌های مفید برای تشخیص اعتبار سایت، بررسی سابقه فعالیت آن و تجربه سایر کاربران است.

نام دامنه یا نام تجاری سایت را در موتورهای جستجو جستجو کنید و در کنار آن عباراتی مانند «کلاهبرداری»، «شکایت»، «تجربه خرید» یا «نارضایتی» را نیز امتحان کنید. هدف از این کار، پیدا کردن الگوی گزارش‌های مشابه درباره یک کسب‌وکار است.

البته وجود یک نظر منفی به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که یک سایت جعلی یا متخلف است. در مقابل، اگر تعداد قابل توجهی از کاربران درباره موضوعاتی مانند دریافت نکردن کالا، عدم استرداد وجه، دریافت اطلاعات بانکی یا پاسخگو نبودن فروشنده گزارش‌های مشابهی ارائه کرده باشند، بهتر است پیش از پرداخت وجه یا ارائه اطلاعات شخصی، بررسی بیشتری انجام دهید.

در این زمینه باید میان نظرات کاربران، تبلیغات و اطلاعات قابل راستی‌آزمایی تفاوت قائل شد و هیچ‌کدام را به‌تنهایی معیار قطعی اعتبار سایت قرار نداد.

حضور در شبکه های اجتماعی

بسیاری از کسب‌وکارهای اینترنتی در شبکه‌های اجتماعی نیز فعالیت دارند. بررسی حساب‌های رسمی می‌تواند اطلاعات بیشتری درباره سابقه فعالیت و نحوه ارتباط مجموعه با مشتریان در اختیار شما قرار دهد.

اما این نکته را هم در نظر داشته باشید که داشتن صفحه اینستاگرام، کانال پیام‌رسان یا حساب کاربری در شبکه‌های اجتماعی، به‌خودی‌خود اعتبار یک کسب‌وکار را ثابت نمی‌کند. حتی سایت‌ها و کسب‌وکارهای جعلی نیز ممکن است برای جلب اعتماد کاربران، صفحات اجتماعی ایجاد کنند.

بنابراین بهتر است نشانی شبکه‌های اجتماعی از سایت رسمی یا منابع معتبر پیدا شود و صرفاً به صفحه‌ای که از طریق تبلیغ یا پیام برای شما ارسال شده اعتماد نکنید.

استفاده از افزونه‌ها و ابزارهای امنیتی برای بررسی سایت

برخی ابزارها و سرویس‌های امنیتی می‌توانند اطلاعاتی درباره خطرناک بودن یک دامنه، وجود بدافزار، فیشینگ یا سایر تهدیدهای شناخته‌شده ارائه کنند.

این ابزارها برای بررسی فنی اولیه یک سایت مفید هستند، اما نتیجه آن‌ها نیز نباید تنها معیار تصمیم‌گیری باشد. ممکن است یک سایت هنوز در فهرست یک سرویس امنیتی قرار نگرفته باشد یا برعکس، هشدار یک ابزار نیازمند بررسی دقیق‌تر باشد.

بنابراین بهتر است نتیجه ابزارهای امنیتی را در کنار بررسی دامنه، مجوزها، هویت کسب‌وکار و سابقه سایت قرار دهید.

بررسی سایت با استفاده از WHOIS

سرویس‌های WHOIS می‌توانند اطلاعاتی درباره ثبت یک دامنه در اختیار شما قرار دهند؛ از جمله تاریخ ایجاد دامنه، تاریخ انقضا و برخی اطلاعات مربوط به ثبت‌کننده یا شرکت ثبت‌کننده.

این اطلاعات در بعضی موارد می‌تواند برای بررسی سابقه یک دامنه مفید باشد. برای مثال، اگر سایتی ادعا می‌کند سال‌ها سابقه فعالیت دارد اما دامنه آن به‌تازگی ایجاد شده است، این موضوع می‌تواند دلیلی برای بررسی بیشتر باشد.

البته اطلاعات WHOIS همیشه هویت واقعی مالک سایت را نشان نمی‌دهد؛ زیرا در بسیاری از دامنه‌ها بخشی از اطلاعات مالک با استفاده از سرویس‌های حفظ حریم خصوصی مخفی می‌شود. بنابراین نباید صرفاً بر اساس اطلاعات WHOIS درباره معتبر یا جعلی بودن یک سایت تصمیم گرفت.

توجه به تبلیغات، پاپ‌آپ‌ها و رفتارهای مشکوک سایت

نحوه رفتار یک سایت نیز می‌تواند نشانه‌هایی درباره میزان ریسک آن ارائه کند.

برای مثال، اگر هنگام ورود به یک صفحه با تعداد زیادی پنجره بازشونده، تغییر مسیرهای غیرمنتظره، دانلود خودکار فایل یا پیام‌های اضطراری برای وارد کردن اطلاعات مواجه شدید، بهتر است با احتیاط بیشتری عمل کنید.

به‌خصوص اگر سایتی با جملاتی مانند «حساب شما مسدود می‌شود»، «فقط چند دقیقه فرصت دارید» یا «برای دریافت جایزه اطلاعات بانکی خود را وارد کنید» تلاش می‌کند کاربر را تحت فشار قرار دهد، نباید بدون بررسی بیشتر اطلاعات حساس خود را وارد کنید.

بررسی سایت در موتورهای جستجو

جستجو در گوگل یا سایر موتورهای جستجو نیز می‌تواند بخشی از فرایند بررسی اعتبار سایت باشد.

نام دامنه، نام تجاری و عنوان خدمات سایت را جستجو کنید و نتایج مختلف را ببینید. بررسی سابقه حضور سایت، مطالب منتشرشده، صفحات قدیمی، اخبار، نظرات کاربران و منابع مستقلی که درباره آن صحبت کرده‌اند، می‌تواند تصویر کامل‌تری ایجاد کند.

البته قرار گرفتن یک سایت در رتبه‌های بالای گوگل به‌تنهایی نشانه معتبر بودن آن نیست. رتبه‌بندی موتور جستجو با اعتبار حقوقی یا قابل اعتماد بودن یک کسب‌وکار یکسان نیست و نباید صرفاً به دلیل مشاهده یک سایت در نتایج اول، به آن اعتماد کرد.

پیش از پرداخت اینترنتی چه مواردی را بررسی کنیم؟

اگر قصد خرید از یک سایت را دارید، پیش از پرداخت وجه بهتر است چند مورد ساده اما مهم را بررسی کنید:

• آدرس دقیق سایت را بررسی کنید و مطمئن شوید وارد دامنه اصلی شده‌اید.
• اطلاعات تماس و هویت کسب‌وکار را بررسی کنید.
• وضعیت مجوزها و نمادهای درج‌شده در سایت را تا حد امکان از مرجع مربوطه استعلام کنید.
• سابقه فعالیت سایت و تجربه کاربران را بررسی کنید.
• از وارد کردن اطلاعات بانکی در صفحات مشکوک یا لینک‌هایی که از منابع ناشناس دریافت کرده‌اید خودداری کنید.
• برای پرداخت، آدرس درگاه را با دقت بررسی کنید و اطلاعات کارت را در صفحه‌ای که به آن اعتماد ندارید وارد نکنید.
• اگر قیمت یا پیشنهاد فروشنده غیرعادی و بسیار جذاب است، پیش از پرداخت درباره علت آن تحقیق کنید.

آیا با بررسی اعتبار سایت می‌توان از کلاهبرداری اینترنتی جلوگیری کرد؟

بررسی اعتبار سایت می‌تواند احتمال مواجهه با سایت‌های جعلی، فیشینگ و کسب‌وکارهای پرریسک را کاهش دهد، اما هیچ روش واحدی نمی‌تواند به‌طور مطلق تضمین کند که یک معامله اینترنتی بدون مشکل خواهد بود.

ممکن است یک سایت ظاهر حرفه‌ای داشته باشد و اطلاعات قابل قبولی نیز ارائه کند، اما در ادامه اختلاف یا تخلفی در معامله ایجاد شود. همچنین برخی مجرمان از دامنه‌ها، صفحات پرداخت یا هویت‌های جعلی برای فریب کاربران استفاده می‌کنند.

بنابراین بهتر است پیش از معامله، علاوه بر بررسی اعتبار سایت، اطلاعات و مستندات مربوط به خود معامله را نیز حفظ کنید؛ از جمله فاکتور، رسید پرداخت، مکاتبات، پیام‌ها، اطلاعات سفارش و سایر مدارکی که در صورت بروز اختلاف می‌توانند اهمیت داشته باشند.

اگر از یک سایت کلاهبرداری شدیم چه کنیم؟

اگر پس از خرید یا پرداخت وجه متوجه شدید که سایت یا فروشنده به تعهد خود عمل نکرده یا احتمال می‌دهید قربانی کلاهبرداری اینترنتی شده‌اید، بهتر است پیش از حذف پیام‌ها، رسیدها یا سایر اطلاعات، مستندات مربوط به معامله را حفظ کنید.

نوع اقدام قانونی به شرایط پرونده بستگی دارد؛ برای مثال، موضوع ممکن است مربوط به کلاهبرداری اینترنتی، فیشینگ، برداشت غیرمجاز، عدم انجام تعهد یا یک اختلاف قراردادی باشد. به همین دلیل نمی‌توان برای همه پرونده‌ها یک راهکار واحد ارائه کرد.

در چنین شرایطی، بررسی دقیق نحوه پرداخت، ارتباطات انجام‌شده، اطلاعات حساب یا درگاه، محتوای سایت و سایر ادله دیجیتال می‌تواند در تعیین مسیر مناسب برای پیگیری موضوع اهمیت داشته باشد.

اگر در تشخیص مسیر قانونی یا نحوه حفظ مستندات پرونده تردید دارید، بهتر است پیش از انجام اقدامات بعدی از وکیل جرایم سایبری مشاوره بگیرید.

سخن پایانی

برای پاسخ به این سؤال که چگونه از اعتبار سایت مطمئن شویم، نباید به یک نشانه مانند HTTPS، نماد اعتماد، ظاهر حرفه‌ای سایت یا رتبه آن در گوگل اکتفا کرد. بررسی دامنه، مجوزها، اطلاعات هویتی، سابقه فعالیت، بازخورد کاربران، امنیت ارتباط و نحوه پرداخت در کنار یکدیگر، تصویر دقیق‌تری از اعتبار یک سایت در اختیار شما قرار می‌دهد.

در نهایت، اگر با سایتی مواجه شده‌اید که از شما وجه یا اطلاعات حساس درخواست می‌کند و درباره اعتبار سایت تردید دارید، بهتر است پیش از هر اقدامی بررسی لازم را انجام دهید. همچنین اگر معامله‌ای انجام داده‌اید و پس از آن با نشانه‌های کلاهبرداری یا تخلف مواجه شده‌اید، حفظ مستندات و دریافت مشاوره تخصصی می‌تواند در انتخاب مسیر مناسب برای پیگیری موضوع مؤثر باشد.